Montaigne over gebeden: de filosofische wortels ontbloot
In het jaar 1580 verscheen een essay dat de theologische wereld van het zestiende-eeuwse Frankrijk op scherp zette. Michel de Montaigne schreef in het zesenvijftigste essay van zijn eerste boek over gebeden, maar niet zoals een priester of predikant dat zou doen. Hij putte uit bronnen die ver voorbij de kerkelijke leer reikten: de Griekse en Romeinse filosofie, het Renaissance-humanisme en een diepgaand scepticisme dat zijn tijdgenoten zowel fascineerde als verontrustte. Dit essay is niet alleen een meditatie over het gebed, het is een kruispunt van intellectuele tradities die ook in de vrijmetselarij doorwerken. Een denker tussen twee werelden Montaigne leefde in een tijd van godsdienstoorlogen, waarin katholieken en hugenoten elkaar op leven en dood bestreden. Toch weigerde hij zich als polemist op te stellen. In zijn essay over gebeden koos hij voor een filosofische benadering die boven het sektarische conflict uitstak. Die keuze was niet toevallig. Montaigne had op het kasteel van zijn vader een bibliotheek geërfd die doordrenkt was van de klassieke oudheid. Op de balken van zijn werkkamer liet hij citaten graveren van Sextus Empiricus, Lucretius en Seneca. Die zinnen keken letterlijk op hem neer terwijl hij schreef, en hun invloed is in elk essay voelbaar. Wat […]
