Montaigne over gematigdheid: de kunst van het midden
Een weegschaal staat in volmaakte rust wanneer beide schalen precies in evenwicht zijn. Voeg aan één kant ook maar een greintje toe, en de balans is verstoord. Michel de Montaigne zag in dit eenvoudige beeld een diepe waarheid over het menselijk leven: zelfs de meest verheven deugd kan tot ondeugd verworden wanneer zij haar maat overschrijdt. In zijn essay ‘Over gematigdheid’ onderzoekt hij hoe overdrijving ons op een dwaalspoor kan brengen, zelfs wanneer we het goede nastreven. De kerngedachte: deugd kent grenzen Het centrale thema van dit essay is verrassend en tegendraads: Montaigne betoogt dat zelfs deugdzaamheid gevaarlijk wordt wanneer zij in het extreme wordt beoefend. Dit lijkt paradoxaal. Hoe kan iets goeds te ver gaan? Toch toont de schrijver met talrijke voorbeelden aan dat overmatige toewijding aan een principe of praktijk uiteindelijk het tegenovergestelde bereikt van wat men beoogt. De deugd van matigheid geldt dus ook voor het beoefenen van andere deugden. Montaigne haalt de wijsheid van de Oudheid aan om zijn punt te maken. Aristoteles onderwees reeds dat deugd het midden houdt tussen twee uitersten. Plato waarschuwde voor het gevaar van ongebreidelde hartstochten, zelfs wanneer die gericht zijn op het goede. Deze klassieke filosofen begrepen wat veel mensen […]