In een loge ergens in Nederland zit een broeder na de rituele arbeid zwijgend aan de dis. Hij is ondernemer, en die middag kreeg hij te horen dat zijn bedrijf niet genoeg ‘groei’ laat zien. De cijfers kloppen niet, zeiden ze. Maar hier, tussen zijn broeders, voelt hij iets wat geen spreadsheet kan meten: erkenning om wie hij is, niet om wat hij presteert. Deze spanning tussen meetbare waarde en menselijke waardigheid raakt aan iets wat momenteel door de kunstwereld golft, en wat de vrijmetselarij al eeuwen probeert te onderwijzen.
De tirannie van het getal
Recentelijk sprak een bekende hedendaagse zanger zich uit over de obsessie met luistercijfers in de muziekindustrie. Hij noemde het ‘deprimerend’ dat artiesten worden gereduceerd tot statistieken, tot cijfers op een scherm die bepalen of je succesvol bent of niet. Deze uitspraak raakte een gevoelige snaar, niet alleen in de entertainmentwereld, maar in onze hele samenleving die geobsedeerd lijkt door kwantificering.
We leven in een tijdperk waarin alles meetbaar moet zijn. Likes, volgers, luistercijfers, kijkminuten, omzet, rendement. De mens wordt steeds vaker beoordeeld op basis van data, niet op basis van karakter of bijdrage aan de gemeenschap. Deze ontwikkeling staat haaks op een van de kernwaarden die de vrijmetselarij al sinds de achttiende eeuw koestert: de intrinsieke waarde van elk mens, ongeacht zijn maatschappelijke prestaties.
Broederschap als tegengif
In de vrijmetselaarsloge bestaat geen rangorde op basis van rijkdom, roem of maatschappelijk succes. De bankier zit naast de timmerman, de arts naast de postbode. James Anderson, die in 1723 de eerste grondwet van de moderne vrijmetselarij opstelde, benadrukte dat broeders elkaar moeten beoordelen op hun morele kwaliteiten, niet op hun externe status. Dit principe vormt het fundament van wat wij broederschap noemen.
Ware broederschap meet een mens niet af aan zijn prestaties, maar aan zijn oprechtheid in het streven naar verbetering van zichzelf en de wereld.
Deze broederschap is geen vrijblijvende vriendschap. Het is een bewuste keuze om de ander te zien als medemens op dezelfde reis naar zelfverbetering. In een wereld die steeds meer gedomineerd wordt door algoritmes en cijfermatige beoordelingen, biedt de loge een schuilplaats waar andere waarden gelden.
Wat Aristoteles ons leert over waardering
De Griekse filosoof Aristoteles maakte al in de vierde eeuw voor Christus een onderscheid tussen verschillende soorten vriendschap. Hij beschreef vriendschappen gebaseerd op nut, op plezier, en op deugd. Alleen de laatste categorie noemde hij werkelijke vriendschap, omdat deze gebaseerd is op wie de ander werkelijk is, niet op wat hij kan bieden of produceren.
De moderne obsessie met cijfers creëert relaties die volledig in de eerste categorie vallen: nutrelaties. Een artiest is waardevol zolang de cijfers goed zijn. Een werknemer is waardevol zolang de targets gehaald worden. Een vriend is waardevol zolang hij iets toevoegt aan je netwerk. Deze verschraling van menselijke verbinding is precies wat die hedendaagse zanger ‘deprimerend’ noemde.
De loge als oefenplaats
Vrijmetselaars komen regelmatig bijeen in hun loge, niet om zakelijke deals te sluiten of netwerken op te bouwen, maar om samen te werken aan hun innerlijke ontwikkeling. Het ritueel dat daarbij gebruikt wordt, herinnert de broeders eraan dat er waarden bestaan die niet in cijfers uit te drukken zijn. Wijsheid, kracht, schoonheid, broederlijke liefde, oprechtheid, hulpvaardigheid.
- Wijsheid om het verschil te zien tussen schijn en wezen
- Kracht om tegen de stroom van cijferdwang in te gaan
- Schoonheid in het erkennen van de intrinsieke waarde van elk mens
Johann Wolfgang von Goethe, de grote Duitse dichter en vrijmetselaar, schreef dat de mens zichzelf alleen werkelijk kan kennen in relatie tot anderen. Niet door zich te meten aan anderen, maar door zich te spiegelen aan de menselijkheid die hij in anderen herkent. Dit inzicht vormt de kern van de vrijmetselaarsfilosofie over broederschap.
Van luistercijfers naar luisterend oor
De uitspraak van die hedendaagse artiest over de deprimerende werking van cijferobsessie is meer dan een klacht over de muziekindustrie. Het is een signaal dat we als samenleving iets fundamenteels dreigen te verliezen: het vermogen om waarde te hechten aan wat niet meetbaar is. Aan een goed gesprek. Aan een helpende hand. Aan aanwezigheid zonder agenda.
De vrijmetselarij biedt geen pasklare oplossing voor de cijferdwang van onze tijd. Wel biedt zij een ruimte waarin andere spelregels gelden. Een ruimte waarin een broeder niet wordt gevraagd hoeveel hij heeft bereikt, maar hoe hij als mens groeit. Waarin succes niet wordt afgemeten aan externe erkenning, maar aan innerlijke ontwikkeling en bijdrage aan de gemeenschap.
Een uitnodiging tot herbezinning
Misschien is de onvrede die nu opborrelt in de kunstwereld een uitnodiging voor ons allemaal. Een uitnodiging om te heroverwegen hoe wij onszelf en anderen waarderen. Om na te denken over de vraag of we vriendschappen en relaties willen die afhankelijk zijn van prestaties, of verbindingen die dieper geworteld zijn.
De vrijmetselaar leert dat ware broederschap begint met het erkennen van de onmeetbare waarde van de ander. Niet ondanks, maar juist los van wat die ander presteert of produceert. In een wereld die steeds luider roept om cijfers, is dit een stille maar krachtige vorm van verzet.
De deprimerende werking van cijferobsessie waar momenteel in de kunstwereld over gesproken wordt, is herkenbaar voor iedereen die ooit gereduceerd werd tot een statistiek. De vrijmetselarij leert ons dat er een andere weg is. In de broederschap van de loge telt niet wat je hebt bereikt, maar wie je bent en wie je probeert te worden. Dat is geen vlucht uit de werkelijkheid, maar een herinnering aan wat werkelijk waarde heeft. En misschien is dat precies de boodschap die onze door cijfers geobsedeerde tijd nodig heeft.
Copyright tekst & afbeelding: devrijmetselaar.nl
Teksten zijn naar idee en inhoud van de auteur van devrijmetselaar.nl en op fouten gecontroleerd, gecorrigeerd en aangevuld met behulp van OpenAi. Afbeeldingen zijn naar idee van de auteur van devrijmetselaar.nl gemaakt met gebruikmaking van OpenAi/Dall-E
Veelgestelde vragen
Wat is het kernprobleem dat het artikel aankaart over moderne samenleving?
Het artikel stelt dat onze samenleving obsessief gericht is op kwantificering en meetbare waarden (likes, cijfers, statistieken), waardoor mensen worden gereduceerd tot data in plaats van op basis van hun karakter en morele kwaliteiten te worden beoordeeld.
Hoe probeert de vrijmetselarij dit probleem tegen te gaan?
De vrijmetselarij creëert een ruimte waar broederschap centraal staat en waar mensen niet op basis van hun maatschappelijke status, rijkdom of prestaties worden beoordeeld, maar op hun morele kwaliteiten en oprechtheid in het streven naar zelfverbetering, ongeacht hun beroep of positie.
Welk historisch principe van de vrijmetselarij ondersteunt dit gedachtegoed?
James Anderson formuleerde in 1723 in de eerste grondwet van de moderne vrijmetselarij het principe dat broeders elkaar moeten beoordelen op hun morele kwaliteiten en niet op hun externe status. Dit principe vormt nog steeds het fundament van de broederschap.
Geef als eerste een reactie