Montaigne over woorden en verbinding: een vrijmetselaarsblik
Misschien herken je het: je zit in een gesprek dat alle kenmerken van diepgang heeft, maar achteraf besef je dat er eigenlijk niets gezegd is. De woorden klonken mooi, de zinnen waren welgevormd, maar de kern ontbrak. Michel de Montaigne schreef daar in de zestiende eeuw al over, in zijn essay ‘Over de ijdelheid van woorden’. En juist dat thema raakt verrassend diep aan wat vrijmetselaren nastreven wanneer zij spreken over echte verbinding. Wanneer welsprekendheid een masker wordt In zijn eenenvijftigste essay uit het eerste boek van de ‘Essais’ richt Michel de Montaigne zijn blik op de retorica: de kunst van het overtuigen. Hij stelt vast dat welsprekendheid in zijn tijd vaak geen middel is om waarheid te onthullen, maar eerder een sluier die de werkelijkheid verhult. Montaigne verwijst daarbij naar de Romeinse redenaar Marcus Tullius Cicero en naar de Griekse filosoof Plato, die beiden op hun eigen manier worstelden met de spanning tussen vorm en inhoud. Cicero beheerste de kunst van het woord als geen ander, maar Plato waarschuwde in zijn dialogen al dat sofisten de taal gebruiken om te misleiden in plaats van te verhelderen. Montaigne kiest positie. Hij vertrouwt de spreker die zoekt naar het juiste woord […]
