Voltaire over tolerantie: de zaak Calas samengevat
Wat gebeurt er wanneer een samenleving haar eigen angsten projecteert op een onschuldig gezin? Voltaires verhandeling over tolerantie opent met een van de meest schrijnende gevallen van religieuze onverdraagzaamheid uit de achttiende eeuw: de zaak Calas. Hierin ontvouwt zich niet zomaar een juridische dwaling, maar een spiegel die de mensheid voorhoudt hoe snel vooroordeel kan verworden tot moord. Voor vrijmetselaren, die broederschap en verdraagzaamheid als pijlers van hun werk beschouwen, resoneert dit geschrift tot op de dag van vandaag. De tragische kern van de zaak Calas In 1761 vond de protestantse koopman Jean Calas uit Toulouse zijn zoon Marc-Antoine dood in zijn eigen woning. De jonge man had zichzelf opgehangen. Wat volgde was geen onderzoek naar de waarheid, maar een hysterische golf van beschuldigingen. De bevolking, doordrenkt van religieuze spanning tussen katholieken en protestanten, concludeerde dat de vader zijn zoon had vermoord om diens vermeende bekering tot het katholicisme te voorkomen. Zonder deugdelijk bewijs werd Jean Calas gefolterd en in maart 1762 publiekelijk geëxecuteerd op het rad. Voltaire hoorde van deze zaak via vrienden en was aanvankelijk zelf onzeker over de schuldvraag. Maar naarmate hij meer getuigenissen verzamelde en de feiten bestudeerde, groeide zijn overtuiging dat hier sprake was van […]